Co oznaczają symbole na opakowaniach żywności?

Robiąc zakupy spożywcze, często zwracamy uwagę na skład, tabelę wartości odżywczych czy kraj pochodzenia produktu. Na opakowaniach znajdziemy jednak również wiele symboli i oznaczeń, które na pierwszy rzut oka mogą niewiele nam mówić.

Liść Euroliścia, znak „e”, symbol recyklingu, certyfikat Fairtrade czy przekreślony kłos – każdy z nich niesie określoną informację. Nie wszystkie oznaczenia dotyczą jednak jakości samej żywności. Niektóre odnoszą się do sposobu produkcji, inne do opakowania, a jeszcze inne do systemów certyfikacji.

Jak je rozpoznawać i przede wszystkim – które z nich rzeczywiście są dla nas ważne podczas zakupów?

🌱 Euroliść – czyli certyfikowana żywność ekologiczna

Jednym z najważniejszych symboli dla osób kupujących produkty ekologiczne jest Euroliść, czyli zielony znak przedstawiający liść złożony z gwiazdek.

Oznacza on, że produkt spełnia wymagania dotyczące produkcji ekologicznej obowiązujące w Unii Europejskiej. Dotyczy to m.in. sposobu uprawy roślin, hodowli zwierząt, stosowania określonych substancji oraz zasad przetwarzania żywności.

Obok logo znajdziemy również informacje dotyczące jednostki certyfikującej oraz pochodzenia surowców.

Warto pamiętać: samo określenie „naturalny”, „eko” czy „zdrowy” na opakowaniu nie jest tym samym co certyfikacja ekologiczna. W przypadku żywności ekologicznej warto szukać właśnie odpowiedniego oznaczenia i numeru jednostki certyfikującej.

♻️ Symbol recyklingu – co właściwie oznacza?

Trzy strzałki tworzące trójkąt to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli na opakowaniach.

Najczęściej informuje on o możliwości poddania materiału recyklingowi, ale sam symbol nie zawsze oznacza, że dane opakowanie zostanie faktycznie przetworzone w każdej lokalnej sortowni.

Warto zwracać uwagę również na oznaczenia rodzaju materiału, np.:

• PET – popularne tworzywo wykorzystywane m.in. do produkcji butelek,
• HDPE – tworzywo stosowane np. do opakowań po produktach spożywczych,
• PAP – oznaczenie dotyczące papieru lub tektury,
• GL – szkło.

Dzięki takim oznaczeniom łatwiej prawidłowo posegregować odpady.

🍃 FSC – papier i tektura z odpowiedzialnych źródeł

Logo FSC możemy znaleźć przede wszystkim na papierowych lub tekturowych opakowaniach.

Oznacza ono, że materiał pochodzi z lasów lub źródeł kontrolowanych zgodnie ze standardami systemu FSC.

Jeżeli więc na opakowaniu produktu widzimy charakterystyczny symbol drzewa z literami FSC, informacja ta dotyczy przede wszystkim pochodzenia materiału opakowaniowego, a nie właściwości samej żywności.

☕ Fairtrade – więcej informacji o pochodzeniu produktu

Znak Fairtrade można spotkać m.in. na kawie, herbacie, kakao, czekoladzie czy bananach.

System Fairtrade wiąże się z określonymi standardami dotyczącymi warunków handlu i produkcji oraz sytuacji producentów uczestniczących w systemie.

To oznaczenie może być szczególnie interesujące przy produktach, których surowce pochodzą z regionów, w których ich uprawa stanowi ważne źródło utrzymania lokalnych społeczności.

🟢 „E” przy dodatkach do żywności

Symbol E z numerem, np. E300 czy E330, często budzi niepokój. Tymczasem sama obecność numeru E nie oznacza, że składnik jest szkodliwy.

Numer E jest oznaczeniem stosowanym dla substancji dodatkowych dopuszczonych do stosowania w żywności w Unii Europejskiej.

Przykładowo:

• E300 – kwas askorbinowy, czyli witamina C,
• E330 – kwas cytrynowy,
• E440 – pektyny.

Dlatego nie warto oceniać produktu wyłącznie na podstawie liczby znajdującej się po literze „E”. Znacznie więcej informacji daje przeczytanie całego składu i sprawdzenie, w jakiej ilości oraz w jakim celu dana substancja została zastosowana.

🌾 Przekreślony kłos – ważna informacja dla osób z celiakią

Symbol przekreślonego kłosa jest szczególnie istotny dla osób, które muszą stosować dietę bezglutenową.

Certyfikowane oznaczenie informuje o spełnieniu określonych wymagań dotyczących zawartości glutenu w produkcie.

Uwaga: nie każda żywność naturalnie bezglutenowa musi mieć przekreślony kłos. Przykładowo ryż czy kukurydza nie zawierają naturalnie glutenu, ale mogą być przetwarzane w zakładach, w których występują również produkty zawierające gluten.

Dlatego przy celiakii ważne jest dokładne sprawdzanie informacji na opakowaniu.

🌿 Symbole „BIO”, „EKO” i „ORGANIC” – czy zawsze oznaczają to samo?

Tutaj warto zachować szczególną uwagę.

W przypadku produktów ekologicznych sprzedawanych w Unii Europejskiej określenia takie jak „ekologiczny”, „BIO” czy „EKO” podlegają określonym zasadom. Najważniejszym punktem odniesienia pozostaje jednak certyfikacja ekologiczna i Euroliść.

Samo zielone opakowanie, zdjęcie liści, hasła typu „prosto z natury” czy grafika przedstawiająca gospodarstwo nie są certyfikatem ekologiczności.

To dobry przykład sytuacji, w której wygląd opakowania może sugerować więcej, niż faktycznie wynika z jego oznaczeń.

📦 A co z symbolem „e” przy gramaturze?

Mała litera „e” umieszczona obok masy lub objętości produktu, np. „500 g ℮”, nie oznacza ekologiczności.

Jest to znak informujący, że produkt został oznakowany zgodnie z unijnymi zasadami dotyczącymi ilości nominalnej produktów paczkowanych.

Czyli:

500 g ℮ ≠ produkt ekologiczny.

To po prostu informacja związana z deklarowaną ilością produktu.

🔎 Jak czytać symbole na opakowaniu podczas zakupów?

Nie trzeba zapamiętywać wszystkich oznaczeń. Wystarczy kilka prostych zasad:

1. Szukaj konkretu, nie tylko haseł marketingowych.
„Naturalny”, „tradycyjny” czy „prosto z natury” to nie to samo co certyfikat.

2. Sprawdzaj Euroliść, jeśli zależy Ci na produkcie ekologicznym.

3. Zwracaj uwagę na cały skład.
Jeden symbol nigdy nie zastąpi przeczytania listy składników.

4. Sprawdź, czego dotyczy dane oznaczenie.
Niektóre symbole dotyczą żywności, inne opakowania, a jeszcze inne sposobu produkcji lub systemu certyfikacji.

5. Nie oceniaj produktu po jednym symbolu.
Najlepiej spojrzeć na całość: skład, pochodzenie, certyfikaty, wartości odżywcze i sposób produkcji.

🛒 Świadome zakupy zaczynają się od etykiety

Symbole na opakowaniach mogą na początku wyglądać jak skomplikowany kod. W rzeczywistości większość z nich ma bardzo konkretne zadanie – przekazać konsumentowi dodatkową informację o produkcie lub jego opakowaniu.

Nie każdy zielony symbol oznacza ekologię, nie każde „E” oznacza coś niepożądanego i nie każde oznaczenie dotyczy samej żywności.

Dlatego podczas kolejnych zakupów warto poświęcić kilka dodatkowych sekund na opakowanie. Czasem jeden mały symbol może powiedzieć nam o produkcie więcej, niż sugeruje jego atrakcyjna etykieta.