Dobry produkt spożywczy nie zawsze ma najbardziej kolorowe opakowanie, najdłuższą listę obietnic ani najwyższą cenę. Jak więc ocenić jego jakość przed włożeniem go do koszyka?

Wybierając żywność, coraz częściej zwracamy uwagę na skład, pochodzenie produktów, sposób produkcji czy certyfikaty ekologiczne. I bardzo dobrze — ale informacji na opakowaniach jest tak dużo, że łatwo się w nich pogubić.

Na szczęście nie trzeba być technologiem żywności, aby dokonywać bardziej świadomych wyborów. Wystarczy wiedzieć, na które elementy etykiety zwracać szczególną uwagę.

1. Zacznij od składu

To jeden z najprostszych sposobów na ocenę produktu.

Składniki na etykiecie są wymieniane w kolejności malejącej według ich masy, czyli składnik występujący na początku listy jest obecny w największej ilości.

Dlatego warto zadać sobie kilka pytań:

• Co znajduje się na początku składu?
• Czy podstawowym składnikiem jest rzeczywiście to, czego oczekujemy?
• Ile cukru, soli lub tłuszczu zawiera produkt?
• Czy produkt zawiera wiele dodatkowych substancji technologicznych?
• Czy skład odpowiada temu, co obiecuje opakowanie?

Przykład

Jeśli kupujemy masło orzechowe, naturalnym oczekiwaniem będzie przede wszystkim wysoka zawartość orzechów.

Jeżeli natomiast na pierwszych miejscach pojawiają się składniki, których w takim produkcie się nie spodziewamy, warto zastanowić się, czy rzeczywiście jest to najlepszy wybór.

Prosta zasada: im lepiej rozumiemy skład produktu, tym łatwiej świadomie zdecydować, czy chcemy go kupić.

2. Nie oceniaj produktu tylko po liczbie dodatków E

Symbol „E” na etykiecie często budzi niepokój. Nie oznacza jednak automatycznie, że produkt jest niezdrowy.

Dodatki do żywności są stosowane m.in. po to, aby poprawić trwałość, bezpieczeństwo, konsystencję, smak czy wygląd produktu. Substancje dopuszczone do stosowania w Unii Europejskiej podlegają ocenie bezpieczeństwa, a ich obecność musi być odpowiednio oznaczona na etykiecie.

Dlatego zamiast patrzeć wyłącznie na literę „E”, warto sprawdzić:

po co dany składnik został zastosowany i jak wygląda cały skład produktu?

Wysoka jakość nie oznacza automatycznie „zero dodatków”. W wielu przypadkach ważniejszy jest charakter produktu, jego receptura i proporcje poszczególnych składników.

3. Zwróć uwagę na zawartość cukru

Produkty mogą wyglądać na bardzo zdrowe, a jednocześnie zawierać sporo cukrów.

Dlatego warto zerknąć na tabelę wartości odżywczej. W przypadku produktów pakowanych obowiązkowe informacje żywieniowe obejmują m.in. energię, tłuszcz, kwasy nasycone, węglowodany, cukry, białko i sól. Informacje te są standardowo podawane w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml.

Nie oznacza to jednak, że każdy produkt z cukrem jest produktem złej jakości.

Cukier może naturalnie występować w żywności, np. w owocach czy produktach mlecznych. Warto więc patrzeć na całość, a nie tylko na jedną liczbę.

4. Sprawdź zawartość głównego składnika

Nazwa produktu może sugerować dużą zawartość konkretnego składnika, ale warto sprawdzić, ile rzeczywiście go zawiera.

Jeżeli dany składnik jest szczególnie podkreślony w nazwie lub na opakowaniu, w określonych przypadkach jego ilość musi zostać podana procentowo.

Przykładowo, jeśli produkt reklamowany jest jako „z malinami”, warto sprawdzić, ile malin faktycznie znajduje się w środku.

To prosty sposób, aby nie dać się zwieść atrakcyjnym hasłom i zdjęciom na opakowaniu.

5. Sprawdź wartości odżywcze, ale patrz na nie rozsądnie

Tabela wartości odżywczej jest bardzo przydatna, ale sama w sobie nie mówi wszystkiego o jakości produktu.

Dwa produkty mogą mieć podobną kaloryczność, a jednocześnie zupełnie różny skład.

Dlatego najlepiej stosować prostą kolejność:

najpierw skład → później wartości odżywcze → na końcu dodatkowe informacje z opakowania.

Warto zwracać uwagę szczególnie na:

• zawartość białka,
• ilość błonnika,
• zawartość cukrów,
• ilość soli,
• zawartość tłuszczów nasyconych.

Nie chodzi jednak o to, aby wybierać produkt wyłącznie na podstawie jednej wartości. Znaczenie ma cały profil produktu i jego miejsce w codziennej diecie.

6. Nie ignoruj daty i sposobu przechowywania

Wysoka jakość to nie tylko skład. Liczy się również sposób przechowywania produktu.

Na opakowaniu znajdziemy informacje dotyczące daty oraz warunków przechowywania. Warto znać różnicę między określeniami:

„należy spożyć do” – odnosi się przede wszystkim do bezpieczeństwa żywności,

„najlepiej spożyć przed” – odnosi się przede wszystkim do jakości produktu.

Po upływie daty „najlepiej spożyć przed” produkt może nadal być bezpieczny, jeśli był prawidłowo przechowywany, choć jego smak, zapach czy konsystencja mogą się pogorszyć. Z kolei produktów z przekroczoną datą „należy spożyć do” nie należy spożywać.

7. Certyfikat ekologiczny ma znaczenie — ale trzeba wiedzieć, co oznacza

Jeżeli zależy nam na żywności ekologicznej, warto szukać odpowiednich oznaczeń i certyfikatów.

Produkty ekologiczne podlegają określonym zasadom dotyczącym produkcji i znakowania. Samo użycie słów takich jak „naturalny”, „tradycyjny” czy „zdrowy” nie oznacza automatycznie, że produkt jest ekologiczny.

Dlatego w przypadku produktów BIO warto zwrócić uwagę na oficjalne oznaczenie produkcji ekologicznej, a nie tylko hasła marketingowe.

8. Pochodzenie produktu również może być ważną informacją

W zależności od rodzaju żywności przepisy wymagają podania informacji o kraju pochodzenia lub miejscu pochodzenia. Nie dotyczy to jednak w taki sam sposób wszystkich produktów.

Dlatego jeśli zależy nam na konkretnym pochodzeniu produktu, warto dokładnie przeczytać etykietę zamiast kierować się wyłącznie wyglądem opakowania.

W przypadku żywności ekologicznej dodatkową wartością może być również informacja o producencie czy gospodarstwie, z którego pochodzi surowiec.

9. Uważaj na hasła marketingowe

„Naturalny”, „fit”, „bez konserwantów”, „źródło witamin”, „z dodatkiem superfoods” czy „tradycyjny” — takie określenia mogą przyciągać uwagę.

Nie powinny jednak zastępować czytania składu.

Najważniejsze informacje znajdziemy na etykiecie, a niekoniecznie na froncie opakowania.

Dlatego zanim zdecydujemy się na produkt tylko dlatego, że dobrze wygląda i ma atrakcyjne hasło, warto odwrócić opakowanie i sprawdzić jego skład.

10. Wysoka jakość nie zawsze oznacza wysoką cenę

Cena może wynikać z wielu czynników: jakości surowców, certyfikatów, sposobu produkcji, opakowania, marki, skali produkcji czy kosztów transportu.

Nie można więc przyjąć zasady:

droższy = lepszy.

Tak samo nie zawsze:

tańszy = gorszy.

Najlepszym rozwiązaniem jest porównanie podobnych produktów pod względem składu, wartości odżywczej, pochodzenia i sposobu produkcji.

Dopiero wtedy cena staje się jednym z elementów decyzji, a nie jedynym kryterium.

5 pytań, które warto zadać sobie przed zakupem

Przy kolejnym zakupie produktu spożywczego spójrz na etykietę i odpowiedz sobie:

1. Co jest głównym składnikiem produktu?

2. Czy skład odpowiada temu, czego oczekuję od tego produktu?

3. Ile zawiera cukru, soli, tłuszczu i białka?

4. Czy informacje na froncie opakowania znajdują potwierdzenie w składzie?

5. Czy produkt ma certyfikat lub inne oznaczenie, które jest dla mnie istotne?

Jeżeli potrafisz odpowiedzieć na te pytania, masz już znacznie większą kontrolę nad tym, co trafia do Twojego koszyka.

A co z produktami ekologicznymi?

Wybierając produkty BIO, warto pamiętać, że ekologiczne nie jest synonimem „automatycznie zdrowsze”. Produkt ekologiczny również może zawierać cukier, sól czy tłuszcz — wszystko zależy od jego receptury.

Zaletą jest natomiast to, że produkty ekologiczne powstają zgodnie z określonymi zasadami produkcji ekologicznej.

Dlatego również tutaj warto czytać etykiety.

BIO + dobry skład + odpowiednia wartość odżywcza + świadomy wybór = znacznie lepszy sposób robienia zakupów niż kierowanie się samym napisem na opakowaniu.

Podsumowanie

Rozpoznanie wysokiej jakości produktu spożywczego nie wymaga specjalistycznej wiedzy. Wystarczy nauczyć się kilku prostych zasad.

Czytaj skład. Sprawdzaj wartości odżywcze. Zwracaj uwagę na zawartość głównych składników. Nie daj się zwieść samym hasłom marketingowym. Sprawdzaj certyfikaty i informacje dotyczące pochodzenia.

I przede wszystkim — patrz na produkt jako całość.

Bo wysoka jakość żywności nie kryje się wyłącznie w jednym składniku, jednym certyfikacie czy jednym haśle na opakowaniu. To połączenie dobrego składu, odpowiedniej receptury, jakości surowców i świadomego wyboru konsumenta.

W sklepie ekologicznym warto więc poświęcić kilka dodatkowych sekund na przeczytanie etykiety. To niewielki krok, który może sprawić, że zakupy będą bardziej świadome i dopasowane do naszych potrzeb.